Home > Eetgewoonten, Verhalen > E(e)tiquette

E(e)tiquette

14 oktober 2007

De Patiënt heeft door de jaren heen heel wat eigenzinnige trekjes ontwikkeld: op het excentrieke af! In toenemende mate verbetert hij alle omroepers en presentatoren – zowel op radio als televisie – die het wagen om een Angelsaksisch woord in de mond te nemen. De personen in kwestie hebben daar natuurlijk niets aan: radio en televisie zijn immers éénrichtingsmedia. Voor de huiselijke omgeving is het echter hoogst ergerlijk.

Zo volhardt hij ook in het uitspreken van een demonstratief “Smakelijk eten!” bij het begin van elke maaltijd, nadat hij eerst zijn impliciete twijfels over het gebodene al heeft getoond door ostentatief voor het eten te bidden. Beide gewoonten drijven mij soms tot waanzin.

Ik heb er – met betrekking tot dat gebed – zelfs de manier van opdienen voor aangepast: het door mij met veel zorg en aandacht bereide voedsel houd ik tegenwoordig noodgedwongen warm in de oven, totdat alle tijdrovende plichtplegingen zijn vervuld.

Ik weet niet beter dan dat het nogal onbehoorlijk is om een zegen van de Allerhoogste af te smeken over hetgeen er op tafel komt, nog los van het feit dat het eten in die tussentijd koud wordt.
In die mening voel ik me gesterkt door enkele lezersreacties over deze kwestie, die in dagblad Trouw werd aangesneden door Beatrijs Ritsema (etiquettegoeroe op het gebied van ‘moderne manieren‘).
Is het eigenlijk niet veel netter om de goede God na afloop te danken voor Zijn gulle gaven?

En dan nog even over dat “smakelijk eten”. Mevrouw Ritsema schrijft daarover dat deze gewoonte in de ‘betere kringen’ als een faux pas wordt opgevat, omdat zo’n aansporing als het ware ruimte laat voor de mogelijkheid dat het eten ook wel eens níet smakelijk zou kunnen zijn. Dit is dan weer een belediging voor degene die de maaltijd heeft bereid. Ze schrijft: “Het idee is dat het eten dat op tafel verschijnt met zorg is klaargemaakt en dus in principe smakelijk is. Daar hoeven verder geen wensen over de goede afloop aan toegevoegd te worden.”

Deze opvatting beperkt zich niet slechts tot de Nederlandse tafelmanieren. Kennelijk wordt er in België op dezelfde manier over gedacht, getuige het volgende citaat dat ik aantrof in een artikel op infotalia.be:

“Vaak wenst men elkaar een smakelijk eten bij het begin van de maaltijd. Volgens de etiquette is dit echter niet gepast. Beter is het om zwijgend te beginnen eten. Als je je tafelgenoten een smakelijk eten wenst, dan laat je eigenlijk blijken dat de maaltijd ook niet smakelijk zou kunnen zijn. Zeker bij een gastvrouw komt dat niet goed over. Je drukt dan eigenlijk je twijfel uit over de kwaliteit van de maaltijd, terwijl je ervan moet uitgaan dat je gastheer en gastvrouw hun gasten een voortreffelijk menu voorschotelen.”

Nog een quote (oepss… neem me niet kwalijk, pa!) van Nederlandse bodem, namelijk uit een stukje over tafelmanieren op de website digikok.nl:

“Zeg niet Smakelijk eten of iets dergelijks. Het eten ìs smakelijk, dat spreekt voor zich.”

Met name mijn Wijze Oude Moeder besteedde in onze opvoeding – die van m’n zusje en mij – veel aandacht aan ‘goede (tafel)manieren’ en ‘etiquette’. Ze haalde daarbij geregeld voorschriften aan uit ‘Het wetboek van Mevr. Etiquette’ door E.C. de Wijs-van der Mandele (1917).

Toen ik op achttienjarige leeftijd het ouderlijk huis verliet, kreeg ik ook nog eens het etiquetteboek ‘Hoe hoort het eigenlijk?‘ van Amy Groskamp-ten Have cadeau (wij noemden haar vroeger ‘Groskamp-ten Grave’) om toch vooral de puntjes op de spreekwoordelijke ï te zetten!
Mijn Boze Oude Vader heeft gedurende deze opvoedkundige lessen van zijn echtgenote kennelijk slechts met een half oor geluisterd, of zich daaraan in het geheel niets gelegen laten liggen…

Noem mij ouderwets als je dat wilt, maar ben ik nu zo hardvochtig? Of mag ik als zeer middelbare zoon (en mantelzorger) – desnoods tegen de stroom in – tòch pleiten voor handhaving van een minimum aan decorum en fatsoen? (En dan heb ik het nog niet eens gehad over prakken, slurpen en andere gedragingen die de huiselijke maaltijd telkens veronaangenamen…)

Categorieën:Eetgewoonten, Verhalen Tags: