Home > Geen categorie > Twintigtien?

Twintigtien?

1 januari 2010

Het jaar is nog niet eens één dag jong of ik breek m’n hoofd alweer over een taalkundige kwestie: leven we anno-nu in twintig-tien of in tweeduizend-tien?

Ter vergelijking: wijlen mijn opa was van 1901 en dat jaartal werd – zo lang ik me kan heugen – altijd uitgesproken als ‘negentien-één’.

Vooruit, nog maar eentje dan: waarom spreken we wèl van Oudejaarsavond maar niet van Nieuwejaarsdag?

Wie het weet mag het zeggen… Gelukkig Nieuwjaar!

Advertenties
Categorieën:Geen categorie
  1. Yvon
    2 januari 2010 om 20.49

    Leg je het even voor aan “Onze Taal“, als het al niet op de site staat.
    Van negentien-één nog nooit gehoord, twintig-tien komt me ook raar voor.

  2. Robert Jan
    2 januari 2010 om 21.03

    @Yvon: van welk jaar ben jij?
    Van negentienhonderdéénenzeventig of van 19-71? 😉

    Aan het Genootschap draag ik geregeld bij via LinkedIn. Maar dat is een onderonsje voor ingewijden.

    Ik vond het wel aardig om deze kwestie gewoon eens aan minder taalbetrokken lezers voor te leggen. (Tot nu toe weinig responsie.)

    Voor de poelegrap heb ik er nog wel eentje: waarom zeggen we wel ‘protestants’ maar niet ‘katholieks’?

    Of deze: waarom noemen we een inwoner van Zeeland een ‘Zeeuw’ maar een inwoner van Nieuw-Zeeland geen ‘Nieuw-Zeeuw’?

  3. Yvon
    2 januari 2010 om 23.32

    Gek op dit soort taalvragen en die zijn oneindig. Maarre… moet bekennen dat je gelijk hebt, zal niet snel zeggen negentienhonderdeenenzeventig. Doe maar meer schrijven over geinige taalvragen. Luister net met verbazing op de achtergrond naar “Ik hou van Holland” en dat de kandidaten woorden moeten spellen. Dat gaat in de meeste gevallen dus niet goed.

  4. Yvon
    2 januari 2010 om 23.38

    En een taalzeurpunt: waarom heb je het over responsie met die -ie- erachter? Nouja het zal wel goed zijn. Ik vind die tussen -n- in woorden irritant en helemaal als je dan leest dat bv. padde- of paddenstoelen allebei ‘wel kan’. En die haakjes “” of ” zie ik ook vaak verkeerd gebruikt worden. Nog meer… ja: verkleinwoordjes, daar heb ik zo’n bloody hekel aan. En oops, dan kom je zomaar bij de volgende ergernis van taalpuristen: Engelse woorden er tussen gooien. En toch blijft taal leuk 🙂

  5. Robert Jan
    2 januari 2010 om 23.55

    @Yvon: met betrekking tot ‘responsie’… zo heb ik het tijdens mijn lagere schoollesje geleerd. Later is daar dat hippe kijk-mij-nou Engelse ‘response’ voor in de plaats gekomen. (Poep gebeurt)

    Maar help me even uit de droom: ik dacht dat jij de redacteur was, en ik slechts een onbetekenend bloggend dilettantje…

  6. Yvon
    3 januari 2010 om 00.11

    Response staat zelfs in het Groene Boekje zie ik net maar naar mijn weten is gewoon respons of responsabel.
    Oh komaan, een dilettante blogger die ik zelden betrap op een spel- of tikfout. En geloof me, de helft van de afgestudeerde journalisten goochelt er op los met d’s en t’s om het nog maar niet over de rest van de grammatica te hebben. Ik ben een alfa (mijn vader is vergeten zijn bètagenen door te geven), ook ik zal wel eens de fout ingaan met taal. Zeker met blogstukjes waar de zinnen kort moeten zijn en dus bij voorbaat al lelijk in opbouw.

  7. Robert Jan
    3 januari 2010 om 00.16

    @Yvon: …en trouwens, ik tracht me (zie kolom linksonder) zo veel mogelijk te richten naar de Witte Spelling. Bij mij komt er dus geen osseNhaas of paddeNstoel in de pan.

    Verkleinwoordjes: heb je de nieuwjaarsconferance van Geert Hoste gezien (VRT)? Hij ging nogal tekeer tegen de verkleutering van de Vlaamse horeca: aperitiefje, voorgerechtje, etc., en tot overmaat van ramp een gerechtje wat is gevleid op zo’n pedofiel “bedje van” weer iets anders. Hoera voor Hoste!

    En om deze tirade af te sluiten: ‘smaakbom(metje)’ kan in twintigtien óók niet meer. De eerste de beste die dat woord in mijn tegenwoordigheid nog bezigt, douw ik hoogstpersoonlijk een Bin-LadenCracker in z’n muil! (Dat is een verre nazaat van de Gillende Keukenmeid.)

    Zo… de stemming voor het nieuwe jaar zit er weer goed in, hahaha!

  8. Robert Jan
    3 januari 2010 om 00.27

    @Yvon: Geef mij één goede reden waarom blogstukjes lelijk van opbouw zouden mogen zijn! Je schrijft je kolommetjes toch niet voor halfgeletterden? Die lezen immers al de Telegraaf…?! (Nouja: dat is meer ‘plaatjes kijken’.)

    Ik maak – qua leesbaarheid – wèl een punt van alineascheidingen. Vooral als je witte letters op een zwarte achtergrond gebruikt… 😉

  9. Yvon
    3 januari 2010 om 00.58

    Zo… waar zal ik mee beginnen. Die irritante tussen -n-, de verkleutering (wat een geweldig woord!) van de Vlaamse horeca. Dat lelijke maar. Ik werd door een paar bedrijven op tig cursussen gestuurd, waaronder dus iets van ‘schrijven op internet’ waar er gehamerd werd op korte zinnen. Het merendeel aan redactiewerk voor mij betekende ingewikkelde dingen in Jip & Janneke taal ‘vertalen’. En geloof me, ook niet-Telegraaflezers vinden dat prettiger dan hoogdravende intellectuele taal. Het moet makkelijk en snel. Wat me altijd bij is gebleven, is de uitspraak van Voltaire: ‘Het spijt me dat deze brief wat lang is uitgevallen. Ik had geen tijd om een korte te schrijven.’

  10. Yvon
    3 januari 2010 om 01.03

    Dat laatste was even een leuke steek onder water, dat over alinea’s en witte letters op een zwarte achtergrond? Die alinea’s moeten wat mij betreft niet nodig zijn, kort kort korte teksten. En op een blog heb je het eindelijk eens een x zelf in de hand, wat ik van alle artikelen die ik waar dan ook aanleverde niet kan zeggen. De eindredactie beslist en met een beetje pech snoeien ze ook nog in je teksten. Of trekken geïnterviewden hun uitspraken terug. Nouja, ik dwaal af maar taal en schrijven, pff: een haat-liefdeverhouding mee.

  11. Robert Jan
    3 januari 2010 om 01.48

    @Yvon: Voltaire? Altijd gedacht dat het Desiderius Erasmus was… Nouja: ze zijn allebei dood, dus wie maalt er nog om? 😉

    Uit jouw exposé blijkt maar weer eens hoezeer ik afwijk van de gemiddelde Nederlander. Eigenlijk zou ik dringend moeten worden opgesloten in een gesticht, want ik houd nog steeds van onberispelijk Nederlands, liefst in allitererende volzinnen met zo veel mogelijk woorden van meer dan drie lettergrepen, zodat de eerste de beste RTL-kijker, PVV-stemmer of voetbalsupporter het alvast niet meer snapt. (Merkwaardig genoeg zijn dat vaak dezelfde lieden.)

    Dat alles onder het motto: “Ben ik nou gek of bent u zo dom?” En nee: dat is geen citaat uit de mond van Louis van Gaal maar de ondertitel van Freek’s laatste programma ‘Volendam’. Als je snel bent, kun je het nog nèt be- of terugkijken via uitzendinggemist-punt-nl. Aanrader!

    Tot slot: het is voor de doorsnee journalist – die kennelijk nogal worstelt met de d’s en t’s – misschien maar goed dat ik nooit eindredacteur ben geworden… En ja: het was een klein steekje onder water, maar dat heeft te maken met mijn moede oude ogen, die zich de grootste moeite moeten getroosten om jouw stukjes door het netvlies te krijgen.

  12. Carlam
    3 januari 2010 om 15.50

    Ehm…

    “Doe maar meer schrijven over geinige taalvragen”…..

    Dat vind ik dus verschrikkelijk. Dat woordje ‘doe’. Wat is er in godsnaam mis met de gewone zin: Schrijf ajb meer over geinige taalvragen? Iedereen gebruikt het tegenwoordig en ik vind het eerlijk gezegd wel zo ongelofelijk stom. Moest er even uit.

  13. Robert Jan
    3 januari 2010 om 16.08

    @Carla: mijn tenen krulden ook bij het lezen van die zinsconstructie maar ik wilde er toen geen opmerking over maken.

    Nu je er echter over begint: voorheen dacht ik altijd dat het een Germanisme betrof; mijn Duitse oma vroeg bijvoorbeeld: “Doe jij even thee inschenken?”

    Maar het verschijnsel doet zich merkwaardig genoeg vooral voor in de driehoek Den Haag-Delft-Rotterdam, en die streek ligt toch bepaald niet tegen de Duitse grens.

    Heb jij enig idee waar dat krommerlands vandaan komt?

  14. Carla
    3 januari 2010 om 16.56

    Nee, helemaal niet zelfs. Maar het is al een jaar of 5 aan de gang helaas en echt iedereen (op mijzelf en echtgenoot na en natuurlijk de jongens, want we springen er direct bovenop) gebruikt het.

  15. Robert Jan
    3 januari 2010 om 17.17

    @Carla: de periode waarin mijn grootmoeder die zinsbouw nog gebruikte is veel langer geleden. Oma is namelijk al ruim dertig jaar niet meer onder ons.

    Vrienden uit Vlaardingen hoorde ik het zo’n jaar of tien geleden bezigen, en vervolgens dook de constructie ook op bij kennissen uit Den Haag en Delft.

    ’t Is mij een raadsel maar misschien dat Yvon zèlf uitkomst kan bieden? Misschien is het Westlands: daar spreken ze immers ook van wullie, hullie en zullie… 😀

  16. Carla
    3 januari 2010 om 17.57

    10 jaar geleden al, zo zeg! Je Duitse oma intrigeert me niet zo, in die zin dat het natuurlijk gewoon door de Duitse zinsbouw komt lijkt me, maar waarom het dan specifiek in de door jou beschreven driehoek gebezigd wordt is me een raadsel. Ik vraag me eerlijk gezegd ook af of het wel zo is hoor, want Amsterdamse vrienden gebruiken het ook en ook vrienden uit het zuiden (Tilburg en Venlo) heb ik er weleens op betrapt.

  17. Robert Jan
    3 januari 2010 om 19.06

    @Carla: olievlek-effect… Er hoeft maar één malloot met dergelijke onzin te beginnen, en voor je het weet wauwelt half Nederland het na.

    Die Gooise ‘R’ – om maar eens iets te noemen – hoor ik inmiddels tot vèr buiten het Gooi en ook boven de grote rivieren roepen mensen inmiddels ‘houdoe’ naar elkaar, bij wijze van afscheidsgroet.

    Da’s minstens net zo ergerlijk als ‘doe-doei’; het enkele jaren geleden in omroepkringen (Beau van Erven Dorens c.s.) populaire ‘dikke doei’ of ‘dubbele doei’ hoor ik goddank niet meer…

    Maar het houdt nooit op: onlangs riep er in een winkel – bij binnenkomst – iemand ‘fawaka’ tegen me. En dat was géén Surinamer! Ik kon het niet laten om die begroeting met een hartgrondig ‘FY2’ te beantwoorden, heb me toen meteen omgedraaid en de zaak spoorslags weer verlaten. Het zou me echter niet verbazen als je die kreet eerdaags vaker hoort. Alleen weten we dan tenminste waar het vandaan komt: Jörgen Raymann is in dit geval de aanstichter.

  18. 3 januari 2010 om 19.15

    haha, van dikke en dubbele doei krijg ik dus acuut de slappe lach. Zo ongelofelijk stom zeg, die overtreffende trap van alles, die ook nog eens niet klopt. Ik vraag me altijd af wat die mensen zeggen bij echt groot verdriet. Of bij echt plezier…

  19. Carla
    3 januari 2010 om 19.17

    “Voor de poelegrap heb ik er nog wel eentje: waarom zeggen we wel ‘protestants’ maar niet ‘katholieks’?”

    Toch alleen maar als het een bijvoeglijk naamwoord is. Iemand is een protestant lijkt me, net zoals iemand een katholiek is? Toch (hahaha, op zijn Rotterdams dus, dat toch…sommigen schrijven het op fora met een g).

  20. Robert Jan
    3 januari 2010 om 19.52

    @Carla: iemand kan inderdaad ‘een protestant’ zijn maar dan zou je toch ook kunnen zeggen: “hij komt uit een protestant gezin”? Waarom moet die ‘s’ daar aan worden vastgeplakt?

    Ik ben een liefhebber van nutteloze feitjes en wil dus altijd graag alles weten… (Daarom win ik ook meestal met Trivial Pursuit, hahaha!)

    Het bekijken van fora was aanvankelijk nog wel een vermakelijk tijdverdrijf maar inmiddels is – gemiddeld genomen – het door kennelijke hersendoden ingeklopte Nederlands van dusdanig abominabele kwaliteit, dat ik al lezend de billen uit voorzorg bijeen knijp, om te voorkomen dat het me van louter ergernis dun door de broek loopt…

    Zaken als ‘me vader’ en ‘het betekend’ zijn zo langzamerhand gemeengoed geworden, of eigenlijk: gemeenfout.

    Was het niet prof. Paardekooper die meende dat alles uiteindelijk ‘goed’ is, als men het maar lang genoeg ‘fout’ doet? Die stelling ‘klopt als een bus’! 😉

  21. Carla
    3 januari 2010 om 20.35

    🙂
    Het is geloof ik niet meer comme il faut om op fora op taalfouten te wijzen. Maar dat het zo af en toe heel vreselijk is, dat klopt. Ook dat ‘me’….ongelofelijk gewoon. Zouden ze nou ook zo praten? Dat kan toch helemaal niet!

  22. Robert Jan
    3 januari 2010 om 21.21

    @Carla: dat is nu juist het punt… men schrijf zoals men kletst en dan krijg je dus dit soort fonetische fratsen.

    En over dat ‘betekend’: ik hoorde laatst een HAVO-puber met verve verdedigen dat dat ‘goed’ was, omdat alle woorden die met be-, ge- of ver- beginnen, verleden deelwoorden zijn… Ze had de kok wel horen fluiten want die wist niet waar de lepel hing. 😀

  23. Yvon
    4 januari 2010 om 14.43

    Wat taal al niet doet met mensen. Geen wonder dat Paulien Cornelisse die de vinger op veel zere taalplekken legt een bestseller had met haar boek.
    Ik kan wel tegen kritiek, graag kritiek zelfs, dus dat ‘Doe maar’ verwijder ik uit het vocabulaire. Doe-doei wordt lastig, alhoewel het langzaam verdwijnt in de vriendenkring. Maar wat dan wel, tegen familie en vrienden zeg je toch ook niet formeel ‘dag’. ‘Hoi’ of dat dubbel hoor ik nu ineens vaker. Ciao dan?

  24. Robert Jan
    4 januari 2010 om 16.55

    @Yvon: wat is er zo formeel aan ‘dag’? Het klinkt – althans in mijn oren – heel neutraal. Formeel vind ik pas ‘vaarwel’ of ‘het beste en tot ziens’.

    ‘Hoi’ zeg ik alleen aan het begin van een ontmoeting. Nooit bij het weggaan. De Limburgers doen dat wel, maar dan is het ‘hoije’ of ‘haije’, soms nog aangevulde met ‘wâ’.

    Zelf heb ik in Amsterdam altijd gebruik gemaakt van het jiddische ‘mazzel’ maar dat roep je eigenlijk alleen in zeer informele context, bijvoorbeeld tegen kroegmaatjes. Tegenwoordig houd ik het bij ‘geluk!’

    In Apeldorp en omstreken is het trouwens de gewoonte om ten afscheid een bevel te geven: “Doe kalm aan”. Merkwaardig…

    ‘Ciao’ is volgens mij voorbehouden aan Italianen.

    Wat vind je van het uit het Frans geleende ‘aju(us)’ of het koloniaal verworven ‘tabee’ dat uit het Maleis onze taal is binnengeslopen?

  25. Carla
    4 januari 2010 om 17.51

    Ik zeg gewoon ‘dag’ of ‘tot ziens’ of ‘tot snel’ of ‘tot de volgende keer’. ‘Dag’ is daarvan wel de minst hartelijke.

  26. Yvon
    4 januari 2010 om 19.02

    Aju vind ik net zo lomp boers klinken als hou(w)doe. Dat ciao krijg ik niet onder berichten van Italianen, maar ehm, van gays. Oh, arrivederci is leuk, hoor ik nu van iemand die zich er tegenaan bemoeit 😉 Pff, klinkt helemáál niet aanstellerig.

  27. Fokke
    5 januari 2010 om 22.18

    ‘Taal is zeg maar echt mijn ding’. Boekje van Paulien Cornelisse. Aanrader !

    Ik heb trouwens vorige week ook nog gesteggeld over ‘oudejaarsdag’ of ‘oudjaarsdag’. Ik zat dus fout.

    En oja, allen prettig twintig-tien gewenst wat mij betreft.

  28. Robert Jan
    5 januari 2010 om 22.28

    @Fokke: lees even mijn stukje van 19 oktober 2009… 😉

  1. No trackbacks yet.
Reacties zijn gesloten.