Archief

Posts Tagged ‘Brits’

Een miljoen feestelijke menu’s

10 december 2009 4 reacties

…is de titel van een 45 jaar geleden door ene mevrouw Leonore Joyce-Cowen gepubliceerd kookboek dat ik onlangs opdiepte uit een stapel grotendeels vergeelde culinaire werken.

Ondanks het indrukwekkende getal van een miljoen is het een betrekkelijk dun boek. Dat zit zo: er staan slechts honderd menu’s in beschreven maar door afzonderlijke gangen te combineren (100 x 100 x 100 mogelijkheden) kom je toch op dat miljoen uit.

Alle pagina’s in het boek zijn namelijk in drieën gesneden: voor-, hoofd- en nagerechten. Door een paginagedeelte met een gerecht dat niet in de smaak valt door te bladeren, vindt men een alternatief dat dezelfde plaats in het menu kan innemen.

U kiest bijvoorbeeld het menu van de eerste pagina: ‘Geflambeerde kreeft met Pernod – Ham in korst met aardappelomelet en artisjokbodems met aspergepunten – Grand Marnier-pudding’, maar vanavond krijgt u een vriend te eten die beslist niet van kreeft houdt. U slaat nu het bovenste gedeelte van de pagina om en bladert verder, tot u een ander geschikt voorgerecht hebt gevonden, bijvoorbeeld ‘Mousse van gerookte zalm met komkommersaus’.

Het boek bevat hoofdzakelijk gerechten die zijn gebaseerd op de klassieke Franse keuken, met hier en daar een Angelsaksische of Mediterrane toets. Vele recepten zijn luxueus, enkele zelfs uitermate luxueus.

Een bijzonder geschikt boek voor de decembermaand, waaruit een degelijk ouderwets kerstmenu kan worden samengesteld. Bovendien schreef vertaalster Wina Born in haar inleiding: “…vooral een kookboek voor mannen” (sic) dus dat komt mooi uit.

Omdat ik ervoor bedank om gedurende de feestdagen bij voortduring in de keuken te moeten staan, ga ik op zoek naar gerechten die zo veel mogelijk van tevoren kunnen worden geprepareerd.

De komende dagen zal ik te uwer plezier en inspiratie (en in weerwil van mijn vorige stukje) een aantal van die menu’s en mogelijke variaties opdissen.

Weliswaar zijn de recepten zo gekozen, dat ze zonder al te veel moeite thuis te bereiden zijn maar er moet bij worden vermeld dat ze wel wat vaardigheid en ervaring vergen… Dus heren: zet u schrap!

Uit ‘Een miljoen feestelijke menu’s’:
Kerstmenu 1:
Tong met gerookte zalm
Reerug ‘Grand Veneur’
Linzenpuree
Spruitjes met ‘sauce diable’
Mandarijndessert

Kerstmenu 2:
Vichyssoise met kaviaar
Gevulde varkensrollade
Uien ‘belle aurore’
Kastanjes met maderasaus
Aardappelpuree ‘Chantilly’
Meloen met gemberijs

Uit ‘Lekker koken – zo doe je dat:
Kerstmenu 3:
Gerookte zalm met eieren
Heldere bouillon met engelenhaar
Gevulde kalfsborst met noten
Flensjes met gepocheerde appelen en vanillesaus

Advertenties
Categorieën:Kookboeken Tags: , ,

Kliekjes, zuinigheid en Calvinisme

26 januari 2009 1 reactie

Op het gevaar af dat u mij een zeurkous gaat vinden, kom ik tòch nog een keer terug op kliekjes, zuinigheid en Calvinisme.

Door het schrijven van twee eerdere stukjes raakte ik enigszins gegrepen door het onderlinge verband tusssen deze begrippen, en als bij toeval (dat zoals u weet niet bestaat…) zag ik vandeweek een uitzending van het uitstekende BBC televisieprogramma ‘A Victorian Farm‘.

Misschien moet ik daarover eerst iets meer vertellen:

A Victorian Farm is een geschiedkundig verantwoorde docusoap, waarin archeologen en historici een jaar lang op een boerderij leven en werken zoals in de Victoriaanse tijd.

In de aflevering van jongstleden zaterdag (24 januari, BBC 2) refereerde de deelnemende Ruth Goodman aan een kookboek uit de negentiende eeuw met als titel “The Family Save-all”.

Meteen zat ik op het puntje van m’n stoel: een kliekjeskookboek met zuinigheid als uitgangspunt. Is er soms sprake van een langduriger trend dan ik voor mogelijk had gehouden? Het werd tijd voor een historisch perspectief.

Om te beginnen heb ik het genoemde kookboek zèlf maar eens opgezocht. U kunt het raadplegen via DEZE webkoppeling.

Daarna heb ik Google nogmaals ingezet op de sleutelwoorden ‘kliekjes’, ‘koken’, ‘zuinig’ en ‘Calvinisme’. Uit het overzicht van gevonden treffers bleek dat ene meneer Stephen Mennell (verhip, alweer een Brit!) in 1987 een lezenswaard artikel heeft geschreven voor het toen 150-jarige tijdschrift De Gids.

Weliswaar handelt het verhaal meer in het algemeen over ‘Eten in Nederland’ maar toch waagt de schrijver zich aan uitspraken over de kenmerkende Nederlandse zuinigheid.

In zijn exposé onder meer de volgende citaten:

Wellicht wordt een beslissende(r) fase in de vorming van de ‘traditionele Hollandse keuken’ gemarkeerd door de verschijning in 1809 van ‘Aaltje: de Volmaakte en Zuinige Keukenmeid’, dat zou uitgroeien tot het populairste kookboek van de negentiende eeuw en dat talloze herdrukken beleefde. Het woord ‘zuinig’ is veelzeggend en weerspiegelt de aandacht (…) voor zuinigheid en spaarzin in de keuken.

Net als in Engeland , waar de voorkeur voor ‘de gewone pot’ dikwijls wordt toegeschreven aan de invloed van het puritanisme (…) wordt die voorkeur in Nederland het Calvinisme aangewreven. In Nederland lijkt er meer bewijs te zijn dan in Engeland dat de predikanten zich afkeurend uitlieten over de geneugten van de tafel.

Maar, zo schrijft Mennell verderop:

de (…) verklaring voor de overheersende positie van de gewone pot zal eerder in de armoede liggen dan in het navolgen van de Calvinistische leer.

…om even later verder te gaan met:

In één opzicht doet een aantal populaire, aan het eind van de negentiende en in het begin van de twintigste eeuw gepubliceerde Nederlandse kookboeken in mijn ogen nog Engelser aan dan Engels, en wel door de obsessie met zuinig zijn. Ook de Engelsen hielden zich veel bezig met het verwerken van restjes en het tien keer omdraaien van een penny, maar in geen enkel Engels kookboek ben ik ooit tegengekomen wat in de Nederlandse normaal was, namelijk het zo mogelijk op de cent uitrekenen wat ieder ingrediënt in ieder recept kostte.

Slotsom van de verhandeling: wij Nederlanders zijn inderdaad geobsedeerd door zuinigheid in de keuken, maar dit komt niet zozeer voort uit onze Calvinistische volksaard alswel uit bittere noodzaak, toen ons land er in de 18e en 19e eeuw bepaald minder welvarend bij lag.

Zo, weer een mythe ontzenuwd! En nu maar hopen dat er een Nederlandse omroepvereniging zo schrander is om de serie ‘A Victorian Farm’ aan te kopen, of – beter nog – het programma-idee te vertolken naar een vaderlandse versie.
(Ik ken alvast iemand die de rol van Ruth zou kunnen vervullen: de zendgemachtigden mogen zich bij mij melden…)

Categorieën:Kookboeken Tags: